Na całym świecie działa około 170 tysięcy muzeów, a szacunkowe dane wskazują, że codziennie otwierane są dwa nowe. Co sprawia, że funkcjonuje ich coraz więcej? Przyczyn tego zjawiska upatruje się w tworzeniu coraz nowszych dzieł, które wraz z upływem czasu wymagają pewnej ochrony. Niektóre z nich, uznane za arcydzieła czy szczególnie ważne dla szeroko rozumianej kultury, prezentowane są w muzeach po to, by były dostępne dla szerszej publiki.

Co muzea oferują zwiedzającym?

Największą zaletą wystaw muzealnych jest możliwość osobistej percepcji dzieła, wytworu pracy człowieka, rzemieślnika, artysty, bez określonego kontekstu. Prezentowane eksponaty muzealne dostępne w przestrzeni muzealnej nie dostarczają bowiem bodźców zewnętrznych: otoczenia, komentarza twórcy czy wszelkich innych mających wpływ na odbiór dzieła. Oczywiście wśród zwiedzających znajdą się tacy, którzy uznają to za wadę. Mogą oni skorzystać z katalogów i informatorów przygotowywanych osobno dla każdej wystawy.

Muzea w Polsce

W Polsce muzea, które mają szczególne znaczenie dla kultury i dziedzictwa narodowego, umieszczone są w Państwowym Rejestrze Muzeów obejmującym 123 placówki. Muzea objęte Rejestrem muszą spełniać dodatkowo kryterium zatrudnienia określonej ilości pracowników naukowych, którzy prowadzą prace badawcze, zajmują się konserwacją, opracowują merytorycznie każdą z wystaw, katalogują posiadane zasoby i zabezpieczają je. Muzea te finansowane są z budżetu państwa.

Poza muzeami rejestrowymi w Polsce działa ponad 400 pozostałych muzeów. Najczęściej mają charakter regionalny i dokumentują historię okolic, w których się znajdują. W muzeach regionalnych zdecydowana część wystaw ma charakter stały, wystaw czasowych jest mniej. Ich działalność finansowana jest przez organy prowadzące, którymi zazwyczaj są władze samorządowe. Przykładem takiego muzeum jest Muzeum Narodowe w Kielcach czy Muzeum Miedzi w Legnicy.

Najmniejszą grupę muzealną stanowią muzea komercyjne. Tworzone są na potrzeby turystyczne i rzadko oferują rzeczywiste eksponaty o większej wartości historycznej czy ekonomicznej. Mają raczej charakter rozrywkowo-edukacyjny.

Muzea stanowią ważny element życia kulturalnego – zajmują się organizacją wystaw, wykładów, koncertów i konferencji. Szczególnie interesujące z punktu widzenia zwiedzających są muzea prezentujące unikalne arcydzieła.